Musica popolare albanese

















 

HISTORIKU I MUZIKES POPULLORE SHQIPTARE (traduzione in italiano)


Muzika jone popullore eshte e lashte sa dhe vete jeta njerezore. Ajo paraqitet mjaft e larmishme ne baze te rrethanave te jetes, kushteve historike dhe shoqerore te fiseve dhe te viseve tona. Maredheniet me popujt e tjere e kane pasuruar me teper kete folklor.
Kenget popullore nuk kane lindur ne ere. Ato kane lulezuar sipas etapave te zhvillimit shoqeror, ekonomik duke pasqyruar aspektet e shumeaneshme te jetes se popullit dhe ne vecanti te shtresave te ndryshme te saj, si blegtorine, bujqesine, zejtarine, ritualet e ndryshme te pranveres, te festave te motmotit etj.
Kenget popullore ndahen ne dy blloqe te medha qe jane kenget lirike dhe epika. Tek kenget lirike hyjne kenget e djepit, kenget e dashurise, kenget e dasmes, ritualet, kenget e kurbetit, kenget e nizameve (djem qe shkojne ushtare ne Turqi), vajet dhe kenget e punes, kurse ne epike hyjne kenget historike, legjendat, baladat dhe kenget e kreshnikeve. Kenget qe kendohen ne krahinat ne veri te shkumbinit quhen kenge homofonike ndersa kenget e kenduara ne krahinat poshte shkumbinit quhen kenge polifonike.
Cdo krahine ka kengen e vet karakteristike. Cdo fshat ka karakteristikat e veta ne melodi.
Ashtu si kenga popullore edhe vallia popullore eshte e larmishme. Po keshtu dhe insturmentat popullore te cilat kane mberitur deri sot si ciftelia, lahuta etj.
Nje nga vallet me te lashta eshte "Skifteri dhe Perllumbesha" e cila shoqerohet vetem me ritmin e 2 guralecave (Mirdite) apo Vallja e Shpatave e Malesise se Shkodres
.

Questo è il primo disco, pubblicato nel 2000
Disponibile presso la casa discografica
"Shtepia Botuese Eurostar" di Tirana (Albania)
per ulteriori informazioni
chiamare +393335766506
oppure
musica@ferdinandbjanku.it

Questa raccolta vuol essere un contributo alla conoscenza della cultura e dell'arte albanese, nella sua forma piu' popolare. Per secoli fino agli inizi del novecento le canzoni e la danza sono state l'unica forma artistica con la quale il popolo ha potuto esprimere sentimenti e valori e con la quale, sotto la dominazione ottomana, ha potuto difendere la sua stessa esistenza e identità etnico-nazionale. I canti e i brani musicali provengono da diverse regioni e rappresentano tutta la verità e la ricchezza del folklore albanese, ancora oggi largamente diffuso in tutte le zone del paese, tanto che non c'è ricorrenza festiva, pubblica o privata, in cui non vengano suonate e cantate musiche popolari. Il folklore è anche una delle materie di studio nelle scuole.

Per ascoltare un brano, selezionarlo:


LULE-BORE
S.GJONI

 


TUJ T'KÈRKUMUN N'ARA N'KODER
TUJ PREKE LULET E GJETH ME DORE
VEC NJI KOPSHTE TE VOGEL N'SHKODER
UN TY T'GJETA LULE-BORE


Ref: JE E VOGEL POR JE PLOT
TY T'KERKOJ UN TASH SA MOT
TASH SA MOT UN TY T'KERKOJ
ME TY JETE, T'LUM T'A ÇOJ.

EJA- EJA- LULE BORE
SE ME TY DO THURE KURORE 2 volte (ripetere)

PASH MA T' BUKUREN STIN PRANDVERES
PASH MBRETNESHEN DRANDOFIL
MOS T'JA FALESH TI KUJ EREN
SE PER MU VETEM KE ÇIL.

Ref: JE E VOGEL POR JE PLOT
TY T'KERKOJ UN TASH SA MOT
TASH SA MOT UN TY T'KERKOJ
ME TY JETE, T'LUM T'A ÇOJ.
EJA- EJA- LULE BORE
SE ME TY DOT THURE KURORE 2 volte (ripetere)

^INDICE^


LULJA E MAJIT
P. ASHIKU

 

NJE DIT'E BUKUR MAJIT TE HETOVA
M'SHEF'TE NDER GEMASH SHPESHTA NE NJE LULE.
DHE ME VUJTJE ZEMREN TE'KUNDROVA

DERI SA NJE DITE NE DORE TI MU PERULE.

POR TASH JE PER MU, S'KE MA VLERE.
SE FLETE TUJA, MA PER MU, S'KA ERE
TI S'JE LULJA E BUKUR, E DIT'S MAJIT.
POR JE LULJA ZEMREN TIME, VAJIT.

TI S'JE LULJA BUKUR, E DIT'S MAJIT.
POR JE LULJA VYSHKUN, N'ZEMER VAJIT.

ISHE TI MA E MIRA NE TE TJERA,
VJOLLCE E BUKUR M'BUSHUR PLOT ME NGJYRA.
SE FLET'E TUJA T'BUKRA I MERR ERA.
SE KAÇ SHPEJT PRANVER, TE KA ARDHUR FTYRA. ____ _ 2 volte


POR TASH JE PER MU, S'KE MA VLERE.
SE FLETE TUJA, MA PER MU, S'KA ERE
TI S'JE LULJA E BUKUR, E DIT'S MAJIT.
POR JE LULJA ZEMREN TIME,VAJIT.

TI S'JE LULJA BUKUR, E DIT'S MAJIT
POR JE LULJA VYSHKUN, N'ZEMER VAJIT.

^INDICE^


KUR GJETHET BIJNE NE VJESHTE.
TANGO

KUR GJETHET MBIJN NE VJESHTE
ME DUKESH N'VAJ NATYR
PER TY S'MUNDEM ME HESHTE
SI GJETHI BAHEM N'FETYRE
E FTOFTE EDHE E NGRIME
SI BORA NE KALLNDUAR
PO DEL KJO KANGA IME
ANKUESE THELL N'KRAHNUER

REF: TI M'KE BRAKTIS
KJOSHIN HARAM NDJENJAT E MIJA
SE LARG DASHTNIS
TE LINDI N'ZEMER PA-BESIA
KE ME' U PENDUE POR ATHERE KA ME KENE VONE
E TUJ LOTUE
DOT' BIJNE NDER-RMEND DASHTNIA JONE

M'KUJTO KUR T'DAL PRANDVERA
O PUTHJE ME PASION
DHE FJALT E TUA PERHERA
KJO ZEMER SI DISHRON
PRA QE SE LULET RANE
TE ZVERDHUNA PER MBI DHE
DHE KJO M' KUJTON ME T' THANUN.
SE SA E PA-BESE TI JE.

TI M' KE BRAKTIS ETJ. ETJ.

PER MUE LULET E VERES
NUK KANE MA BUKURI
JANE VESHKE N'QOSHE T'PENGJERES
TE MJERAT NE SAKSI
AS LOTET NUK KANE TI NGJALLIN
JANE SHTERR LOT' E RINIS
VEQ KUR ME MERR MUE MALLI
I KENDOJ UN DASHUNIS.

^INDICE^


PRAP ERDH PRANVERA
Murrem Gediku

 

VASH ENGJELLORE
ZEMREN MA MORE
TI IKE LARG, E S'DO TE KTHEHESH MA TEK NE
SA DASHUROVA, SA TA DHUROVA
KJO ZEMRA IME, VEC PER TY, GJITHMON TROKET.
SI MUND TE MOS KUJTOSH
SA HERE ME BANE BE.
SI MUNDESH, TE HARROSH
PREMTIMET QE ME DHE.
KUR BRIDHNIM NDER LIVADHE BLERTA,
TU LOZUN QESH'UN SI FEMIJ,
TI M'THOJSHE ME FJAL TE SINÇERTA
SE UN, TE FALSHA LUMTURI.
GEZIMI'N E JETES T'I MA MORE
DH'E NE HARRES TASHTI ME LE.
NGA FTYRA DUKESH ANGJELLORE
POR N'ZEMER AKULL JE.

PRAP ERDH PRANVERA,
SI N'MOTE TJERA
MANARI I VOGEL, KODER N'KODER BLEGERON
ZOJÇTE CICEROJNE, ÇERDHEN N 'DERTOJNE,
KJO ZEMRA IME, VEC PER TY, GJITHMON TROKET,
SI MUND TE MOS KUJTOSH
SA HERE ME BANE BE.
SI MUNDESH, TE HARROSH ,.... PREMTIMET QE ME DHE.

VERTETE I VARFEN UN ÇELLOVA,
ME' NDOJ STOLI S'TE KAM GEZU
POR ME GJITHE SHPIRTE TE DASHUROVA
ZEMRE VEC TY, TA KAM DHURU.

TI VET ME THE SE LUMTURIA
S'FITOHET KURRE ME PARA.
KUR ESHTE E PASTER DASHURIA
HARE E GEZIME KA.

^INDICE^


JAM JAM E MIRE
Potpuri Korçare

 


BULEVARDI KORQES
KA VAJZA PA MASE
DALIN E SHETISIN
PA LEJEN E MAMASE.

Ç'VESHIN PALAÇETA
HIPIN BIÇKLETA
DHE JU THOJNE DJEMVE
HAJDE TU NGJAT JETA.
JAM, JAM I MIRE
S'JAM. S'JAME E MIRE
DHE NE' JAM E MIRE
JAM PER VETEN TIME. 2 volte

KUR VJEN BEHARI
Potpuri Korçare

KUR VJEN BEHARI
QESH QERSHI JA
VAJZA TE BUKURA
PAÇKAT PA T'PUTHURA

ANDEJ KENDEJ
KE-R-KO-JNE DJE-E-MTE
DUAN TE LOZIN-E
TE QE-E-SHI-NE 2 volte

^INDICE^


O ENGJELL...KORÇARE.


TE GJITHE FLENE
E QET' ESHTE KJO NATE.
KU VETMIJA
RRETH TEJE QENDRON,
DO T'KENDOJ.
N'ERRESIRE ME KITARRE,
TI DO SHOHESH...
ATE QE TE DO.

TI DO PLAKESH
DO THIHESH SI DELE,
DO SHURDHOHESH
DO KRRUSESH NJE DITE.
DO T'KALOJNE
TE EMBELAT PERKDHELJE
DHE BUÇETA...
ME LULE MOS PRIT.


REF. PRA EJA O ENGJELL ME QE-E-TESO,
E MJERA ZEMER
SA FORT' TE: DO... 2 volte

STR.2. KU DO VESH
KU DO QE TE FLESH
ZEMER KU DO T'JESH
NGA DO QE TE VESH
LARG PREJ MEJE DASHNINE,
MOS HARRO
TJETER MOS KERKO
VEQ PREJ MEJE
E GJEN LUMTURINE.

REF. PRA EJA O ENGJELL
ME QE-E-TESO
E MJERA ZEMER
SA FORTE TE DO... 2 volte

^INDICE^


KARAJFILAT QI KA SHKODRA

 

 

KARAJFILAT QI KA SHKODRA,
MEDET O KUND NUK JANE
GANXHE T'MDHAJA, GANXHE T'VOGLA,
ME ERE MBUSHIN DYNJAN, AMAN, AMAN.
ATO GANXHE S'M'I PREK'DORA,
MEDET O KAN ZIJANE.

 

DRANDOFILJA LYPTE HIJE,
MEDET O PER ME ÇIL.
GJETHT I DALIN FIJE-FIJE,
MEDET O Ç'ERE TE MIR, AMAN AMAN.
S'GJENDET KUSH ME TU PERZI-E,
MEDET, MOI DRANDOFILL.
MARANGJYLI KAQ I BUKUR,
MEDET O POR S'KA ERE.
ME I'A PREK' GJETHIN ME PUPUL,
E GISHTIN TE GJITH NJEHER, AMAN AMAN
ME I'A PREK' GJETHIN ME PUPUL,
AMAN, DOREN Ç'TA THERE.


I GAROFANI DI SCUTARI
(CANZONE SCUTATINA)

LE BELLE RAGAZZE DI SCUTARI
SON SIMILI A BEI FIORI
E RIEMPIONO L'ARIA
DELLA LORO FRAGRANZA
MA SON FIORI
CHE NESSUNO PUO TOCCARE.

^INDICE^


SYRI SI QERSHIJA
Prek Jakova

 

PER SHKODREN FLAK BULOJNE
AGIME T'REJA
MI PEMTE E NALTA QESH
BALKONI I RI,
E MBLEDH SI ZGJY
MA T'AMLA MELODI
E N'FTYREN TANDE VASH,
VETON, PRANVERA.

Ref. SYRIN SI QERSHIA
N'FLAK E NEZE DJALIN,
BUZEN GAZ E BANE
PESH JA ÇOVE MADHIN.

MBI SHKO-O-DREN TO-O-NE
BU-U-ROJNE AGIME T'RE-JA-A.
ME LU-U-LE VI-LE-E-E,
PLOT ME DRANDOFI-I-LE.

KU-U-LLO-JNE SI MJA-A-LTA-A
PLOT DRI-I-TE DHE HI-I-JE.
E FTY-Y-REN TAN-DE VA-A-ASH
LU-U-LZON PRANVE-ERA.

Ref. SY-Y-NIN SI QERSHI-I-JA
FLA-AK QE N'DEZE DJA-A-LIN,
BU-U-ZEN GA-A-ZE BA-NE
PE-SH JA, ÇOVE MA-A-DHIN.

^INDICE^


POTPURI SHKODRANE

 

 

HAJDE SHPIRTE OJ DRITE,
HAJDE SHPIRTI I IM
SE PA TY, TAN'E
ASHT-E E ZBRAZD GJITHNJI 2 volte

OH'MOJ BUKUROSHE
SYNIN KUR TA PASH
RRUGES KUR KALOJSHE
DY, TRI FJALE TI THASH 2 volte

HAJDE SHPIRTE OJ DRITE,
HAJDE SHPIRTI I IM
SE PA TY, TAN'E
ASHT-E E ZBRAZD GJITHNJI 2 volte

OH N'AT FUSH T'MEJDANIT
SHKON E VJEN DYRNJAJA,
SIELLE KRYET PREJ'XHAMIT
DIGJET FUKARAJA.

OH! MORI SHTAT-SELVI-JE,
SHIKJO NE QITABE,
FOL ME GOJ,NURIJE,
SE KE SHUM SEVAP-E.

O-HO-OHO, O-HO-O-HO-HO-O...
ASAMAN'MOJ LULJA ALLIT
ZE-MREN TIME C'MA KE PREK
PO T'BAJ BE'PASH SYT'E BALLIT
TJETER KUSH MOS TA RREMBEJ 2 volte

O-HO-OHO, O-HO-HO-HO-O...

^INDICE^


MOS MENDO'
Gjovalin Bjanku

 

 

U GENJEVA NE SYT TUEJ PLOT DJALLEZI
TASH E NDJEVE. S'KISHE ZEMER PER DASHTNI
FITIMTARE E ÇUEN VEHTEN "JO TUJ FSHA"
E PENDUEME M'SHIRE TE FATIT KE ME RA

DOT' PENDOHESH POR AT'HERE KA ME KENE VONE
KE ME U VESHKE E ME U TERUN PERGJITHMON
DOT' KERKOJSH NDONJI ZEMRES ME JU PSHTETE
E KE KOT SE Ç'DO ZEMER KA ME T'PYET PERJET.

MOS MENDO
SE DOT' KENDOJ MA PER TY- E
POR MENDO
SE PREJ ZEMRES TE KAM SHLY-E
DOT'A DIJSH SE PER FAJIN QI BANE DIKUR
M' SHENTAS M' IKE I RE TJERA KUJ N'KRAHNUER

JO-JO KURR
NUK DOT'KTHEHEM PRANE TEJE
DOT' AFROJ
NJE VAJZE TJETER PRANE MEJE
POR GUXIM
MOS TE KESH ME M'SHIKJUE NDER SY
JE FAJTORE
ASHT VONE PER -ME - U KTHY PER TY.

^INDICE^


S'KISHA NDER MEND
Gjovalin Bjanku
VALZER

 


S'KISHA NDER MEND MA MET'KENDUE
SE TASH JE E TJERA KUJ
POR ERDHA VEQ ME T'KUJTUE
KOHEN QI M'RRIJSHE M'KRAHNUER 2 volte

SHUM PRANDVERA I KEM' KALUE
SBASHKUT ME TY TUJ SHETIT
E DI SE TI M'KE HARRUE
QYSH'SE VENDOSE ME M'IKE idem

TI AT'HERE M'KE PAS'THANUN
DYSHIM MOS T'KESH N'SYT E MI
VONE T' NJOFTA POR KURR S'KAM
ME I FALUN

DREDHIT E SYVE TE ZI

 

^INDICE^


KUJTIME
Gjovalin Bjanku
Bolero

 


KUJTIME
T' PRANDVERES UN KURR SI HARROJ
ANDRRIME
PO ME TY O VASH I KALOJ
POR TI QI M'KE DHANE BESEN
PSE NUK KTHEHESH MA N'DASHTNI
PSE E VRAVE ZEMER SHKRETEN
DHE E LE TI NE VETMI

N'MES GJUMIT
UN ERDHA TEK TI PER ME FSHA
N'MES-NATE
NE GJUME PRAP NA BASHKE KEM ME U PA

PO T' THAME PSE ERDHA
PATA DESHIR
NATEN E MIRE
NATEN E MIRE

^INDICE^


SYT' E TU
Gjovalin Bjanku

 

 


M' IKE LARG, POR DOT' KUJTOJ
NE VETMI MOJ TUJ T'KENDU
KUR PREJ ZEMRES S'TE LARGOJ
SI TRATHTOJ DY SYT'E TU

DOT' JETOJ PO ME ANDRRIME
PER AT KOHE QI NE KALUEM
KAM ME U PSHTET N'KITARREN TIME
ME SYT' ERRUN DHE T'LOTUEM

PO SA HERE QI KAM ME KENDU
TEK' TI MEND JEN DO T'A ÇOJ
JO PA TY S'KAM ME VALLZUE
AS NDOJ TJETER S'PERQAFOJ

DO TE PRES, DOT PRES SA T'KTHEHESH
ME GEZIM PRAP N'KRAHT E MI
DHE AT'HERE PERHERE DOT' MBETESH
N'ZEMER T'IME T'ANE DASHTNI

^INDICE^

 

ACCENNO ALLA STORIA DELLA MUSICA POPOLARE ALBANESE

La nostra musica popolare è antica quanto la stessa vita della gente. Essa si presenta variopinta, secondo le circostanze della vita, delle condizioni storiche e sociali delle tribù e dei nostri paesi. Le relazioni con gli altri popoli hanno arricchito ancor più il folklore.
Le canzoni popolari non sono nate per caso, sono sbocciate seguendo le tappe dello sviluppo sociale ed economico, rappresentando gli aspetti multiformi della vita del popolo e specialmente gli aspetti legati all'agricoltura, alla pastorizia, all'artigianato e ai vari rituali della primavera, alle feste dell'anno ecc..
Le canzoni popolari si possono suddividere in due grandi blocchi: le canzoni liriche e le canzoni epiche. Nelle canzoni liriche possiamo trovare le ninnananne, le canzoni d'amore, dei matrimoni, i rituali, le elegie d'emigrazione, le canzoni dei cosiddetti "nizam" (giovani che vanno come soldati in Turchia), i pianti e le canzoni da lavoro. L'epica invece, è caratterizzata dalle canzoni storiche, le leggende, le ballate e le canzoni degli eroi. Le canzoni che sono caratteristiche dei paesi al nord del fiume Shkumbin sono chiamate canzoni omofoniche. Invece, le canzoni del sud sono polifoniche. Ogni zona ha le sue canzoni caratteristiche e ogni paese ha caratteristiche melodiche specifiche.
La danza popolare è multiforme come la canzone. Lo stesso si può dire per gli strumenti musicali popolari, che si usano tutt'oggi, come "çifteti", "lahuta" ecc.. Una delle danze più antiche è "Il falco e la colomba" ed è accompagnata soltanto dal suono ritmato di due sassolini (a Mirdita). Antica è anche "La Danza delle Spade" nelle Montagne di Scutari.